Фотографии: Милена Виитман

 

Разговараме со Стефанија Пејчиновска (позната како Damaja), дизајнерка која во 21-ви век успева да ја протне традицијата и подзаборавените вештини на уникатен начин – со креативна композиција на бои, избор на ткаенини и предмети.

Спојувајќи го традиционалното и модерното, на обичното му додаде необично. Damaja, која е препознатлива по нејзините плетени и везени рачни изработки ни ја развезе нејзината разнобојна животна приказна директно од Берлин.

 

 

На македонската јавност и стана препознатлив бренд по твојата несекојдневна креативност: рачна изработка на кукли, нотеси и би рекле, обични предмети кои добиваат „душа“. Како падна на оваа идеја?

Отсекогаш сакав да работам нешто за себе, да креирам и создавам. Никогаш не можев да се замислам во канцеларија затворена од 8.00 до 16.00 часот, седната пред компјутер, послушна. Сакав да работам нешто со раце. Студирав архитектура и како ли очекував да избегнам работа на компјутер? Искрено не ни помислував на тоа. Се запишав на архитектура затоа што тоа сакав да студирам, тоа беше вистинската одлука во тоа време. Знаев дека е сестрана професија и ќе ме однесе таму каде што сакам.

Беше тоа почеток на 2013-та година, спремав дипломска, малку ми беше смачено од архитектура и очајно ми требаше нов креативен филтер. Филозофиравме со другарка ми Софија по телефон баш за ова. Не го ни паметам целиот разговор, но знам дека токму тaa ме инспирираше за првото рачно изработено буфче. Беше тотално спонтано направено и аматерски, но нешто ново. Се сеќавам почувствував олеснување и исполнетост во исто време, и како да знаев што правам. Го спакував, и го поклонив и така почна се. Набргу потоа почнав да изработувам перници, ја направив првата кукла, и секој следен производ беше инспирација од претходниот, од луѓето околу мене или идеите на клиентите.

 

 

Колку време тлееше ова во тебе и која беше искрата што ти ја разигра фантазијата?

Како што споменав, отсекогаш сакав да работам нешто со раце, а шиење и везење ми беа блиски медиуми на изразување поради моите баби со кои растев за време на викендите и распустите. Откако паметам за себе не сакав да купувам нешто ако можев сама да го изработам, а на веќе направени предмети сакав да им дадам свој белег. Облеката која ја купував, најчесто ја купував за да ја преработам.

Работата со конец и игла секогаш ме исполнуваше и сакав да направам нешто од тоа, да создадам форма на предмети што ме опкружуваа, доследна на мојата фантазија. Научив да плетам на 8 години, првата ташна ја извезов на 12 години. Во средношколските денови немав многу време, ниту пак инспирација за да ја насочам креативната енергија кон некој производ. Затоа пак академските денови и дружбите на архитектура се искрата која ми го разигра животот и фантазијата. За нив сум многу бескрајно благодарна.

 

 

По професија си дипломиран архитект, а сепак решаваш да ја напуштиш оваа подеднакво креативна професија и да се предадеш на оригналните ракотворби. Архитектурата те стеснуваше или може само ти потпомогна во новиот начин на изразување?

Архитектурата никогаш не може да те ограничи, напротив може да те однесе таму каде што најмалку очекуваш.

Архитектурата не го доловуваше сензибилетот на мојата креативна енергија. Ја напуштив затоа што сменив пет работни места и никаде не се пронајдов. Животот има чудни патеки на кои никогаш не треба да се спротиставуваме, треба да ги следиме затоа што иако во моментот не изгледа така, сепак не носат на вистинското место. Можеби ако најдев работа во кул архитектонско студио и се завозев архи, никогаш немаше да го правам ова што го правам, а кое 100% ме исполнува, заради што и сум сигурна дека е вистинското. Верувам во универзумот и дека се е со причина, колку и на некој тоа да му изгледа забегано.

 

 

Твоите идеи се родија во Скопје, а отиде да ги доразвиеш 2.000 километри подалеку – во Берлин. Како почна берлинскта приказна и зошто токму таму?

Да се заљубиш во Берлин е клише, мислам на секој што стапнал на берлинско тло, а љуби алтернативен свет, истото му се случило. Во Берлин да излезеш со торта на глава никој нема да се сврти и да си рече: „Што и е?”

Мојата берлинска приказна почна во август 2013-та кога со другарка ми Симона излеговме од у-бан на Warschauerstrasse во 11 навечер. Прво нешто што помислив беше ”Слобода”! Ти секако не си слободен, се е под контрола и има камера на секој агол, но духот ти е слободен. Можеш да бидеш оној кој што си без непотребни предрасуди. Од тоа лето сите финансии кои ми беа наменети за шетање ги трошев во Берлин. Не отидов на ниедно друго место, се заљубив во град како никогаш пред тоа. Со тек на време запознавав луѓе, места, организации, почнав да држам работилници, да соработувам со дизајн шопови, почнав да учам германски, кој се уште не го научив, но доволен беше англискиот за да си го најдам своето место таму и по некое време да стане мој дом.

 

 

Дали од ваквиот креативен начин на творење може да се живее и колку е тој примамлив за луѓето?

Секако дека ако решиш од денес да почнеш нешто да изработуваш, не треба да очекуваш дека за еден месец ќе почнеш од тоа да живееш. Но не треба да се откажуваш! Tреба да веруваш во тоа што го изработуваш, за и другите да веруваат во тебе. Секако имав периоди кога сакав да се откажам и се враќав на архитектурата, барав работа во архитектонски бироа, затоа што не можев да опстојам финансиски. Работев паралелно архитектура и на нарачки, тоа ми беше стресен период. По 8-9 часови работа на компјутер, седнував на машина, па везев под ламба за да ги завршам на време порачките, но знаев дека тоа нема да трае засекогаш. Пристојно почнав да заработувам последниве неколку месеци, после 3 години везење.

Везењето е примамлив начин на творење за луѓето секако, бар јас наидувам на многу позитивни вибрации и охрабрувачки коментари, секако битно е и како го презентираш занаетот. Но процесот на везење е спор, и затоа цената е висока, не секој може да си го дозволи финалниот производ.

 

 

Ќе ни кажеш ли нешто повеќе за техниките во везењето и потребната опрема?

Основни техники на везење има 7: Back Stitch, Split Stitch, Stem Stitch, Chain Stitch, Blanket Stitch, Satin Stitch, и French Knot. Не знам колку се познати назививе на македонски, затоа ги напишав на англиски, а и доколку некој има желба да научи полесно би можел на англиски да ги пребарува на Google. Јас ги користам првите четири и последната, French Knot. Со текст тешко е да ги објаснам, но доколку некој има желба да научи го препорачувам ова видео.

Потребна опрема: платно, гергев (обрач за оптегнување на платното), игла и конец за везење, ножици за везење, seam ripper, трпение, идеа и љубов. Многу едноставен и мобилен прибор. Везам кај стигнам, последен пат кога патував накај Скопје везев и во авион како последен хипстер на светот, чудно ме гледаа повеќето, ама морав да завршам нарачка.

 

Која ти е најверната публика и клиентела?

Сите мои верни другари и другарки, кои ми се обратија за изработки на подароци во времиња кога најмногу ми беше потребна поддршка, морална пред сè, а и финансиска. Кога уште се пронаоѓав во техниката и пливав низ идеите. Сигурно тоа што го изработував тогаш беше далеку од совршено и далеку од тоа што го правам денес, затоа и многу сум им благодарна на сите луѓе околу мене кои веруваа во тоа што го правам уште од самиот почеток и не ми се смееја кога им зборев дека еден ден ќе заработувам од везење. БЛАГОДАРАМ ОД СРЦЕ!

Денес најголем ден од мојата клиентела е од Америка, затоа што Американците веруваат во рачни изработки, паѓаат на персонализирани предмети, но имаат и финансии тоа да си го дозволат.

 

 

Низ какви „везови“ ја гледаш иднината. Што всушност планираш за поблиската и подалечна иднина?

Кога почнав да везам мастер планот ми беше да изработувам везен мебел. Тој план останува за во иднина. Моментално сум во потрага по студио, и се надевам конечно ќе имам свој простор за работа, далеку од креветот за спиење. Во Скопје долго време барав и не најдов. Тука е полесно, има многу shared spaces кои ги делат уметници и дизајнери, деновиве посетувам неколку, па од февруари или март ќе ги преселам материјалите за работа во некој од нив. Со ова би следела и соработка со локални одржливи брендови и дизнајнери на што многу се радувам.

Пред извесен период почнав да везам облека и мислам дека тоа е мојата сегашност и блиска иднина. Шетам по винтејџ и second hand шоповите низ Берлин, одбирам по неколку парчиња облека кои ме инспирираат за работа и имам проект за следната недела. Секое парче кое го изработувам е едно и единствено. Везењето е премногу спора и деликатна техника за да се троши на репродуцирање, додека пак совршена за создавање уникатни парчиња.

 

Photography: Milena Viitman

 

We spoke with Stefanija Pejchinovska (known as Damaja), a designer who in the 21st century is finding ways to present an old folk handcraft in a fresh way – with creative compositions, colors, and fabrics.

Stitching together (yes, that’s a knitting pun) the traditional with the modern, Damaja is leaving a footprint around the world through her knitting and embroidery. She unravelled (yep, another one) her story directly from Berlin exclusively for Reborn.

 

 

Your peculiar creativity has become a recognizable brand to the Macedonian audience. You hand-make dolls, notebooks and give new life to common, everyday objects. How did this all begin?

I always wanted to work for myself, to make and create. I could never imagine working in an office, from 8:00 to 16:00, sitting in front of a computer, complying. I wanted to work on something with my hands. But I studied architecture, so I shouldn’t have expected to avoid computer work. I applied for architecture studies because that was what I thought I wanted – it was the right decision at the time. I knew that it’s a versatile profession that could lead me to something interesting.

It was the beginning of 2013 and I was working hard to finish up school. I was a bit fed up from architecture and I desperately needed a new creative filter. I remember having a long phone conversation with my good friend Sofija and telling her about how badly I wanted a new creative medium. She was the one who inspired me to create my first handmade owl. What I made was totally spontaneous and amateur, but it was something new. I remember feeling relived and fulfilled at the same time – I felt as if I knew exactly what I was doing. I packed it up and gave it to her as a present. That’s how it all began. Soon after that I started making pillows, I made my first doll, and every other product was an inspiration from the one before, the people around me or the ideas of my clients.

 

 

How long did you have this wish to do something personal and creative and what was the spark that pushed it forward?

As I mentioned before, I always wanted to work on something with my hands, and sewing and embroidering were mediums of expression familiar to me because of my grandmothers with whom I grew up with on weekends and school holidays. Ever since I can remember, I didn’t want to buy things that I could make myself. I also loved leaving my mark on already made objects. I always shopped for clothes with a mission to remake or personalize them with some of my own work.

Working with a string and needle was fulfilling, so I wanted to do something with that – to bring my fantasies to life (in some concrete form). I learned to knit when I was 8 and I embroidered my first bag when I was 12 years old. In my high school days I didn’t have a lot of time or inspiration and couldn’t put my creativity into an actual product. It was ultimately my time in university and the friendships at the school of architecture that were the “spark” which gave light to these fantasies. I am exceptionally grateful for having these experiences.

 

 

You graduated as an architect, yet you decided to leave this profession to focus on creating original handmade pieces. Was architecture limiting you creatively, or was it actually something that helped you find success in your work today?

Architecture can never limit you. Instead, it can take you to places you least expect.

But, for me, architecture didn’t capture the sensibility of my creative energy. I left the field because I changed five job positions and didn’t find myself in any of them. Life takes us down strange pathways, and perhaps we shouldn’t go against them. We need to follow them. And even though at times we might not like where they are taking us, they tend to eventually find just the right place. Maybe if I worked in a cool architecture studio that would have given me more motivation to focus on architecture, I would never do what I do today – something that fulfills me 100% and I am now sure is the right path for me. As much as this might sound crazy to some people, I believe in the universe and that everything happens for a reason.

 

 

The ideas for Damaja were first born in Skopje but you travelled 2,000 kilometers, to Berlin, to execute them. How and why did you end up in Berlin?

To fall in love with Berlin is a cliche. I think everybody who loves an alternative lifestyle and has put their feet on Berlin’s ground has experienced the same. In Berlin you can go out wearing a cake on your head and not a single person will turn around and wonder: “What’s with this girl!?”

My Berlin story started in August 2013 when me and my friend Simona got off the u-bahn on Warschauerstrasse at 11 pm. The first thing I thought was “Freedom!” You are not really free anyway – everything is under control and there is a camera on every corner. But your spirit feels free. You can be who you are without judgement.

From that summer on, all the money I saved for traveling I spent in Berlin. I didn’t go to any other place, I fell in love with a city like never before. As time went by, I met new people, places, organizations, I started teaching workshops, making collaborations with design shops, and I started learning German. After some time, Berlin become home.

 

 

Can you make a living doing this type of creative work?

Needless to say, if you decide to start making something today, you can’t expect to see a financial return from it in a month. But that doesn’t mean that you should give up! For others to believe in what you do, you have to really believe in it first. Of course there were some times when I wanted to give up – I would come back to architecture and I would look for jobs in architecture studios simply because I couldn’t support myself financially. At one point, I was working both as an architect and on Damaja orders. It was a very stressful time for me. After 8-9 hours of work in the office, I would come home and sit on the sewing machine and do embroidery under a lamp, all so I could finish the orders on time. But I knew that that wouldn’t last forever. After 3 years of embroidering, I can say that in these last few months I have finally started earning a decent living.

Embroidery is attractive for people – I am getting a lot of positive vibes and encouraging comments, but it is also very important how you present the craft itself. The process of embroidery is very slow, that’s why the price is high and not everybody can afford the final product.

 

 

Can you tell us a little bit more about the techniques and required equipment involved in your work?

There are seven basic embroidery technics: Back Stitch, Split Stitch, Stem Stitch, Chain Stitch, Blanket Stitch, Satin Stitch, and French Knot. I use the first four as well as the last one – the French Knot. It’s difficult to explain them in writing, but if somebody is curious and wants to learn more, I would recommend this video.

Required equipment: fabric, embroidery hoop, embroidery needle, embroidery stitches, embroidery scissors, seam ripper, patience, idea and love. Very simple and mobile tools. I embroider wherever I can. The last time I traveled to Skopje I was embroidering on the plane as if I were the last hipster on the planet. I was getting weird looks… but, I had to finish an order.

 

Who is your most loyal audience and clientele?

All my true friends who ordered handmade gifts from me in times when I needed support the most – moral support before everything, but financial support as well. These were the times when I was still searching for myself and I was swimming though ideas. I am sure the things I was making then were not perfect and were far from what I make today. That’s why I am very grateful to all the people around me who believed in me since the beginning and who didn’t laugh when I would tell them that one day I would earn money from embroidering. THANK YOU FROM THE BOTTOM OF MY HEART!

Today, most of my clients are from the USA because Americans like to support handmade goods, they appreciate personalized items, and have the money to afford embroidery.

 

 

Tell us a little bit more about your near and far future plans.

When I started embroidering, back in the day, my master plan was to make embroidered furniture. That plan stays for the future. In this moment I am searching for a studio, and am hoping that I will soon have a working space that’s far from my bed. I was looking for a space like this in Skopje for a long time, but never found it. But here, in Berlin, it’s much easier. There are many shared spaces where artists and designers come together. I am visiting a few right now with hopes to join one in February or March. This move will also be the start of some collaborations with local sustainable brands and designers. I am very excited about this.

In recent past, I started embroidering clothes which is my plan for the present and the near future. I walk around vintage and second-hand shops in Berlin and choose pieces of clothing which inspire me to work. This way I always have a project planned for the week ahead. Every piece I make is one of a kind. Embroidering is a very slow and delicate technique to be wasted on reproduction, on the other hand, it’s perfect for making unique pieces.

 

Comments

comments